Đổi mới công tác phân loại và quản lý phát triển đô thị theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP

Đổi mới công tác phân loại và quản lý phát triển đô thị theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP

Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho giai đoạn phát triển đô thị mới theo hướng xanh, thông minh và bền vững, hệ thống các quy định mới về phân loại và quản lý phát triển đô thị chính thức được ban hành, tạo nền tảng quan trọng cho công tác quy hoạch, đầu tư và quản lý đô thị trên phạm vi cả nước.

Trong đó, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP của Chính phủ là những văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hình lại toàn diện phương thức phân loại đô thị và quản lý phát triển đô thị từ năm 2026.

Hoàn thiện tiêu chí phân loại đô thị theo hướng định lượng, thực chất

Theo quy định mới, việc phân loại đô thị được xây dựng trên ba nhóm tiêu chí cốt lõi gồm: vai trò, vị trí và điều kiện kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.

Một trong những điểm đổi mới nổi bật là việc chuyển mạnh từ phương pháp đánh giá mang tính định tính sang đánh giá theo hệ thống tiêu chí định lượng. Các đô thị được chấm điểm trên thang điểm tối đa 100 và phải đạt tối thiểu 75 điểm để được công nhận loại đô thị tương ứng.

Nghị quyết cũng quy định việc phân loại đô thị phải bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời cho phép áp dụng linh hoạt theo điều kiện vùng miền và các yếu tố đặc thù. Đối với khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, mức yêu cầu tối thiểu về quy mô dân số và mật độ dân số được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển địa phương, lần lượt bằng 60% và 50% mức quy định chung.

Đổi mới công cụ quản lý phát triển đô thị

Cùng với việc hoàn thiện tiêu chí phân loại đô thị, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ việc xây dựng Chương trình phát triển đô thị cấp tỉnh theo giai đoạn 10 năm nhằm tạo cơ sở định hướng phát triển không gian đô thị và huy động nguồn lực đầu tư.

Điểm đáng chú ý là quy định mới cho phép tích hợp nội dung Kế hoạch phát triển đô thị trực tiếp vào Chương trình phát triển đô thị, góp phần tinh gọn thủ tục hành chính, nâng cao tính thống nhất trong công tác quản lý và tổ chức thực hiện.

Đối với các địa phương đã có chương trình phát triển đô thị được phê duyệt trước đây nhưng không thuộc diện sắp xếp đơn vị hành chính, Nghị định yêu cầu phải tổ chức rà soát, điều chỉnh hoặc lập mới để bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành trong thời hạn tối đa 12 tháng kể từ ngày 22/01/2026.

Ưu tiên phát triển đô thị xanh, thích ứng biến đổi khí hậu

Các yêu cầu về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu được quy định toàn diện trong hệ thống văn bản pháp luật về phát triển đô thị.

Theo đó, nhiều chỉ tiêu cụ thể về hạ tầng xanh và môi trường trở thành yêu cầu bắt buộc trong hồ sơ chương trình, kế hoạch phát triển đô thị như: tỷ lệ vận tải hành khách công cộng, hạ tầng dành cho xe đạp, chất lượng không khí, tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải đô thị.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng ban hành nhiều cơ chế ưu đãi nhằm khuyến khích đầu tư vào hạ tầng xanh, công trình xanh và sử dụng năng lượng tái tạo thông qua các chính sách hỗ trợ tín dụng, miễn giảm thuế và ưu tiên huy động nguồn lực đầu tư.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đô thị

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh trong các quy định mới là yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác quản lý phát triển đô thị.

Hệ thống dữ liệu phát triển đô thị sẽ được tích hợp, kết nối và chia sẻ đồng bộ từ cấp xã đến cấp tỉnh nhằm phục vụ công tác theo dõi, đánh giá, công bố các chỉ tiêu phát triển đô thị; đồng thời nâng cao năng lực dự báo, điều hành và xây dựng mô hình đô thị thông minh.

Phát huy vai trò cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về phát triển đô thị

Trong quá trình triển khai thực hiện, Sở Xây dựng tiếp tục giữ vai trò là cơ quan đầu mối tham mưu UBND tỉnh thống nhất quản lý nhà nước về phát triển đô thị trên địa bàn.

Các cơ quan chuyên môn cùng UBND cấp cấp xã cần chủ động rà soát hệ thống tiêu chí đô thị hiện có; kịp thời cập nhật, điều chỉnh chương trình, kế hoạch phát triển đô thị theo đúng quy định mới, bảo đảm tiến độ và lộ trình thực hiện theo quy định của pháp luật.

Việc triển khai đồng bộ Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác quy hoạch, phân loại và quản lý phát triển đô thị, góp phần xây dựng hệ thống đô thị Việt Nam phát triển hiện đại, đồng bộ, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân.