Nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý kiến trúc, không gian và cảnh quan đô thị trong bối cảnh mới, Sở Xây dựng tỉnh Lai Châu đang tổ chức xây dựng, hoàn thiện dự thảo Quyết định của UBND tỉnh ban hành Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Lai Châu, tỉnh Lai Châu. Quy chế mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nội dung còn phù hợp, đồng thời cập nhật các quy định pháp luật, quy hoạch và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Quy chế hiện hành đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý kiến trúc đô thị

Ngày 14/10/2024, UBND tỉnh Lai Châu ban hành Quyết định số 53/2024/QĐ-UBND về Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu. Quy chế có hiệu lực từ ngày 01/11/2024 và đã trở thành một trong những căn cứ quan trọng phục vụ công tác quản lý kiến trúc, không gian, cảnh quan và hoạt động xây dựng trên địa bàn.

Qua quá trình triển khai thực hiện, Quy chế đã góp phần hình thành cơ sở quản lý tương đối đầy đủ đối với các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù, trục đường chính, quảng trường, công viên, cây xanh, mặt nước, khu vực cửa ngõ, khu vực hiện hữu và khu vực phát triển mới. Các quy định về bản sắc văn hóa dân tộc, kiến trúc công trình, hạ tầng kỹ thuật, quảng cáo, màu sắc, vật liệu và cảnh quan cũng hỗ trợ tích cực cho việc hướng dẫn các tổ chức, cá nhân trong quá trình đầu tư xây dựng, cải tạo và chỉnh trang đô thị.

Thực tiễn thi hành cho thấy công tác quản lý kiến trúc trên địa bàn từng bước đi vào nền nếp; việc quản lý không gian kiến trúc, cảnh quan, biển hiệu quảng cáo, hạ tầng kỹ thuật và trật tự xây dựng được quan tâm hơn, góp phần xây dựng diện mạo đô thị Lai Châu ngày càng khang trang, văn minh.

Cần điều chỉnh để phù hợp với những thay đổi mới

Sau thời điểm Quyết định số 53/2024/QĐ-UBND được ban hành, nhiều yếu tố liên quan đến công tác quản lý đô thị đã có sự thay đổi.

Đáng chú ý là việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 02 cấp đã làm thay đổi cơ cấu tổ chức, phạm vi và chủ thể thực hiện một số nhiệm vụ quản lý nhà nước. Trong khi đó, Quy chế hiện hành vẫn còn một số nội dung quy định trách nhiệm của UBND thành phố Lai Châu, UBND huyện Tam Đường, các xã, phường trước khi sắp xếp và cơ chế báo cáo, xử lý qua cấp huyện. Hiện nay, phạm vi đô thị Lai Châu thuộc địa bàn phường Tân Phong và phường Đoàn Kết.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật có liên quan đến quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng, di sản văn hóa, quản lý công viên, cây xanh, mặt nước và phân loại, cấp công trình xây dựng đã tiếp tục được hoàn thiện. Quy hoạch chung đô thị liên phường Tân Phong - Đoàn Kết cũng đã được phê duyệt và đang được tổ chức thực hiện. Một số nội dung quản lý được xác định theo địa giới hành chính, quy hoạch và phương thức quản lý trước đây vì vậy cần được rà soát, cập nhật.

Từ yêu cầu đó, việc xây dựng Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Lai Châu để thay thế Quy chế hiện hành là cần thiết, nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và liên tục trong công tác quản lý kiến trúc, không gian và cảnh quan đô thị.

Kế thừa những nội dung còn phù hợp, tập trung cập nhật những vấn đề mới

Quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng dự thảo là kế thừa tối đa các nội dung còn phù hợp, chỉ sửa đổi, bổ sung những nội dung chịu tác động của sự thay đổi về pháp luật, quy hoạch, đơn vị hành chính và mô hình tổ chức chính quyền địa phương; đồng thời bảo đảm các quy định rõ ràng, dễ áp dụng và phù hợp với điều kiện thực tế của đô thị Lai Châu.

Theo đó, dự thảo điều chỉnh tên gọi từ “Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu” thành “Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Lai Châu, tỉnh Lai Châu”; đồng thời xác định lại phạm vi áp dụng phù hợp với Quy hoạch chung đô thị liên phường Tân Phong - Đoàn Kết và tổ chức đơn vị hành chính hiện nay.

Các thuật ngữ, căn cứ pháp lý và nội dung dẫn chiếu cũng được rà soát, cập nhật theo pháp luật hiện hành. Một số khu vực, tuyến đường, không gian cảnh quan và phụ lục quản lý được điều chỉnh để phù hợp với quy hoạch mới; các nội dung không còn phù hợp với Quy hoạch chung đô thị liên phường Tân Phong - Đoàn Kết được xem xét bãi bỏ.

Đặc biệt, các quy định về tổ chức thực hiện được chỉnh lý theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, xác định rõ trách nhiệm của Sở Xây dựng, các sở, ngành và UBND phường Tân Phong, UBND phường Đoàn Kết; đồng thời loại bỏ các quy định giao nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị hành chính không còn tồn tại sau sắp xếp.

Đối với những nội dung đã phát huy hiệu quả trong thực tiễn, dự thảo tiếp tục kế thừa các nguyên tắc quản lý kiến trúc, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, quản lý khu vực có yêu cầu đặc thù, kiến trúc các loại hình công trình, công trình hạ tầng kỹ thuật, quảng cáo và công trình kiến trúc có giá trị.

Dự thảo Quy chế hiện được xây dựng gồm 04 Chương, 17 Điều và các phụ lục kèm theo, tập trung vào các nội dung: quy định chung; quản lý kiến trúc, không gian cảnh quan; quản lý, bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị và tổ chức thực hiện.

Hướng tới đô thị Lai Châu văn minh, hiện đại và có bản sắc

Việc xây dựng Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Lai Châu không chỉ nhằm cập nhật các quy định về mặt pháp lý, mà còn góp phần hoàn thiện công cụ quản lý trực tiếp đối với kiến trúc, không gian và cảnh quan đô thị trong quá trình phát triển.

Quy chế sau khi được ban hành sẽ là cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, tổ chức và người dân thống nhất thực hiện trong quá trình đầu tư xây dựng, cải tạo, chỉnh trang và phát triển đô thị; đồng thời góp phần bảo vệ những giá trị kiến trúc, cảnh quan và bản sắc văn hóa đặc trưng của Lai Châu.

Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng không gian đô thị, xây dựng đô thị Lai Châu theo hướng văn minh, hiện đại, bền vững, hài hòa với cảnh quan tự nhiên và giàu bản sắc địa phương.